Een diagnose kan veel betekenen. Voor sommige mensen geeft een diagnose eindelijk erkenning. Er komt een verklaring voor klachten die misschien al lange tijd aanwezig zijn. Het kan helpen om jezelf beter te begrijpen, passende behandeling te vinden en toegang te krijgen tot zorg of ondersteuning.

Een diagnose kan dus belangrijk zijn. Soms zelfs noodzakelijk. Maar tegelijkertijd roept een diagnose ook een andere vraag op:

Wat gebeurt er als we vooral naar het label gaan kijken en minder naar de mens erachter? Een diagnose vertelt niet het hele verhaal.

Wanneer iemand langdurig last heeft van bijvoorbeeld somberheid, angst, overprikkeling, concentratieproblemen, lichamelijke spanning of terugkerende uitputting, is het logisch om te onderzoeken waar die klachten vandaan komen. Soms leidt dat tot een diagnose, zoals ADHD, een depressie, een angststoornis, autisme of een traumagerelateerde stoornis.

Zo’n diagnose kan richting geven. Maar twee mensen met precies dezelfde diagnose kunnen een heel verschillend leven leiden, andere dingen hebben meegemaakt en ook iets heel anders nodig hebben.

Een diagnose beschrijft een aantal kenmerken en klachten. Maar hij vertelt niet automatisch:

• wat iemand heeft meegemaakt;
• hoe iemand zich van binnen voelt;
• hoe veilig of onveilig iemand zich in zijn omgeving ervaart;
• welke relaties belangrijk zijn;
• hoe iemand omgaat met stress;
• wat er in het lichaam gebeurt;
• welke kwaliteiten en mogelijkheden iemand heeft;
• en wat iemand nodig heeft om verder te kunnen.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te vragen: Welke klachten heeft iemand? Maar ook: Wat gebeurt er met deze persoon?

Van klacht naar context

Psychische en lichamelijke klachten ontstaan zelden in een vacuüm. Ons functioneren wordt beïnvloed door veel verschillende factoren. Denk aan onze levensgeschiedenis, relaties, werk, verlieservaringen, langdurige stress, lichamelijke gezondheid, slaap, hormonen, sociale omstandigheden en de manier waarop we hebben geleerd om met spanning en emoties om te gaan. Soms is een klacht bovendien ooit een begrijpelijke reactie geweest op een moeilijke situatie.

Terugtrekken kan bijvoorbeeld bescherming hebben geboden. Altijd alert zijn kan ooit noodzakelijk zijn geweest. Hard werken en doorgaan kan een manier zijn geworden om niet te hoeven voelen wat te pijnlijk was.

Dat betekent niet dat we iedere klacht uitsluitend vanuit het verleden moeten verklaren. Wel betekent het dat het zinvol is om nieuwsgierig te blijven naar de samenhang.

Ook het lichaam vertelt een verhaal

We zijn gewend om psychische problemen vooral vanuit gedachten en gedrag te bekijken. Maar ervaringen worden ook lichamelijk opgeslagen en beleefd. Stress kan voelbaar zijn als een gespannen buik, een hoge ademhaling, hartkloppingen of een lichaam dat voortdurend ‘aan’ staat. Andere mensen voelen juist weinig. Ze ervaren vermoeidheid, leegte of afstand tot hun lichaam en emoties. Daarom kan het waardevol zijn om naast praten en begrijpen ook aandacht te hebben voor lichamelijke signalen. Juist door lichaam, emoties, gedachten en omgeving niet los van elkaar te zien, kan een vollediger beeld ontstaan.

Wat heeft iemand nodig?

Misschien is dat uiteindelijk een van de belangrijkste vragen in zorg en begeleiding. Niet alleen:

Wat heeft iemand? Maar: Wat heeft deze persoon nodig?

Voor de één is medicatie helpend. Voor een ander is psychotherapie belangrijk. Iemand anders heeft baat bij lichaamsgerichte begeleiding, coaching, betere slaap, meer beweging, steun vanuit de omgeving of praktische hulp bij werk en dagelijkse belasting.

Vaak is het geen kwestie van óf het één óf het ander. Soms zijn verschillende vormen van ondersteuning juist aanvullend aan elkaar.

Daarbij blijft het belangrijk dat behandelingen zorgvuldig worden gekozen en dat bij medische of psychiatrische klachten waar nodig een arts, psycholoog of andere bevoegde zorgprofessional betrokken is.

De mens achter de klacht

Binnen De Nieuwe Lente vinden we het belangrijk om breed naar gezondheid en herstel te kijken. Niet omdat diagnoses onbelangrijk zijn. En ook niet omdat reguliere zorg en medische kennis terzijde moeten worden geschoven.

Integendeel.

Een diagnose kan een waardevol onderdeel zijn van het begrijpen van klachten. Maar we geloven ook dat het gesprek daar niet hoeft te stoppen. We willen nieuwsgierig blijven naar de mens achter de klacht.        En naar wat iemand nodig heeft om weer meer ruimte, regie en vertrouwen te ervaren.

Hoe kijk jij zelf naar een diagnose?

Wil je hier iets over delen? Plaats gerust een bericht onder deze blog.

Team De Nieuwe Lente